Oksijen konsantratörü, soluduğumuz havadaki oksijeni ve azotu moleküler elek sistemiyle ayırarak tıbbi amaçlı kullanılabilecek yüksek yoğunlukta oksijen gazı üreten bir cihazdır. Bu cihaz, sürekli oksijen akışı sağlayarak canlıların yaşamını sürdürmesi için hayati önem taşıyan oksijen eksikliğini gidermeye yardımcı olur. Oksijenin kanda düşük olduğu hipoksi durumlarında devreye girerek, anaerob metabolizmanın olumsuz etkilerini önlemeyi hedefler.
Konsantratör hakkında bilgi vermeye başlamadan önce, oksijen hakkında bilgilerimizi tekrar gözden geçirelim.
Oksijen
Oksijen gazı kimyasal elementler arasında dünyada en çok bulunan element olduğu halde, uzun yıllar kimyacıların gözünden kaçmış; renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır. İlk defa 1774 yılında J. Priestley tarafından, cıva oksidin ısıtılması ile elde edilmiştir.
Atmosfer, hacim olarak % 21, ağırlıkça % 23,2 oksijen ihtiva eder. Su, ağırlıkça % 88,8 oksijen bulundurur. Yer kabuğunun ise % 50’sini teşkil eder.
Canlılar İçin Oksijenin Önemi
Oksijen çoğu canlıların yaşamını sürdürebilmesinde çok önemli rolü olan bir maddedir.
Gelişmiş canlılarda aerobik (oksijene bağlı) metabolizma enerji kaynaklarının en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. Aerobik metabolizmanın son maddesi karbondioksittir.
Canlılarda Oksijen Eksikliği
Oksijenin bulunamadığı durumlarda kanda oksijen basıncı düşer. Hipoksi adı verilen bu durumda anaerob (oksijensiz) metabolizma devreye girer ve geçici olarak enerji üretimini sağlar. Adeta elektrik kesilmesinde devreye giren bir jeneratör gibi oksijensiz metabolizma da sadece geçici bir süre “idare etmek” ve işlevlerin devamını sağlamak için tasarlanmıştır.
Anaerob metabolizma enerji kaynağının en verimsiz kullanılmasına yol açmasının yanı sıra son madde olarak laktik asit üretimiyle sonuçlanır. Anaerob metabolizma uzun süre devam ettiğinde giderek biriken laktik asit, ortamın pH değerinin asit hale gelmesine neden olur. Buna metabolik asidoz adı verilir. Anaerob metabolizma bebeğin başta beyin olmak üzere organlarını geri dönüşümsüz bir şekilde etkileyebilir.
Metabolik asidoz belli bir dereceye kadar çeşitli tamponlama mekanizmaları tarafından geri döndürülmeye çalışılır. Tamponlama mekanizmaları yetersiz kaldığında asitleşen ortam hücresel işlevlerin bozulmasına ve hücrenin ölümüne yol açar. Beyin oksijensizlikten ilk ve en çok etkilenen organdır.
Oksijen Konsantratörü
Oksijen konsantratörleri, soluduğumuz havadaki oksijeni ve nitrojeni (azotu), moleküler elek (molecular sieve) sisteminden geçirerek ayırır, böylece tıbbi amaçlı kullanılabilecek % 90 – 95 yoğunlukta oksijen gazı üretir. Bu işlemi sürekli hale getirerek kesintisiz oksijen akışı sağlar.
Atmosferdeki soluduğumuz havada % 21 oksijen (O2), % 78 azot (N2), % 0,9 argon (Ar) ve % 0,1 oranında diğer gazlar bulunmaktadır. Oksijen gazını ortam havasından ayırmanın en ekonomik yolu PSA (moleküler elek) teknolojisidir. Bu teknoloji oksijen konsantratörlerinin de ekonomik olmasını sağlamaktadır.Sık sorulan sorular
Oksijen konsantratörü havadan oksijeni nasıl ayırır?
Oksijen konsantratörleri, soluduğumuz havadaki oksijeni ve nitrojeni moleküler elek sisteminden geçirerek ayırır. Bu işlem sonucunda tıbbi amaçlı kullanılabilecek %90-95 yoğunlukta oksijen gazı üretilir. Cihaz, bu işlemi sürekli hale getirerek kesintisiz oksijen akışı sağlar ve oksijen gazını ortam havasından ayırmanın en ekonomik yolu olan PSA teknolojisini kullanır.
Oksijenin canlılar için önemi nedir?
Oksijen, çoğu canlıların yaşamını sürdürebilmesinde çok önemli bir rol oynar. Gelişmiş canlılarda aerobik (oksijene bağlı) metabolizma, enerji kaynaklarının en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. Bu sayede canlılar işlevlerini sürdürebilir. Aerobik metabolizmanın son maddesi karbondioksittir ve bu süreç yaşam için hayati öneme sahiptir.
Oksijen eksikliği (hipoksi) durumunda vücutta neler olur?
Oksijenin bulunamadığı durumlarda kanda oksijen basıncı düşer ve bu duruma hipoksi adı verilir. Hipoksi durumunda anaerob metabolizma devreye girerek geçici olarak enerji üretimi sağlar. Ancak bu durum, laktik asit birikimi ve metabolik asidoza yol açarak hücresel işlevleri bozabilir ve hücre ölümüne neden olabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Cihaz ve tedavi kararları için uyku hekiminize başvurun.